مهارت های اجتماعی کودکان
چگونه آداب معاشرت و احوالپرسی صحیح را به کودکان آموزش دهیم؟
چگونه آداب معاشرت و احوالپرسی صحیح را به کودکان آموزش دهیم؟
دسترسی سریع به بخش‌های مقاله:
- چرا اجبار به سلام کردن، کودک را لجبازتر و خجالتی‌تر می‌کند؟
- ۳ روش طلایی و بازی‌محور برای آموزش آداب معاشرت در خانه
- رفتار درست والدین در مهمانی‌ها: وقتی کودک سکوت می‌کند چه کنیم؟
- چگونه کلمات جادویی (لطفاً، ممنونم، ببخشید) را در ذهن کودک نهادینه کنیم؟
- نقش آموزش‌های تخصصی در ساختن یک کودک اجتماعی و بااعتمادبه‌نفس
- نتیجه‌گیری: آداب معاشرت، بذرِ محبوبیتِ آینده‌ی فرزندِ شماست
آیا تا به حال در موقعیتی قرار گرفته‌اید که وارد یک مهمانی شوید یا در خیابان یکی از آشنایان را ببینید، اما فرزندتان به جایِ سلام کردن، پشت پاهای شما پنهان شود، سرش را پایین بیندازد یا در سکوتِ کامل فرو برود؟ آیا در این لحظات احساسِ خجالت کرده‌اید و با گفتنِ جملاتی مثل «سلام کن دیگه عزیزم!» یا «چرا زبونت بند اومد؟» سعی کرده‌اید او را به حرف زدن وادار کنید؟ آموزش آداب معاشرت و احوالپرسی به کودکان، یکی از بزرگترین دغدغه‌های والدینی است که می‌خواهند فرزندانی اجتماعی، مودب و بااعتمادبه‌نفس تربیت کنند.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند که «اجتماعی بودن» یک ویژگیِ ژنتیکی است و کودکانِ کم‌حرف، ذاتاً توانایی برقراری ارتباط ندارند. اما علم روانشناسی کودک ثابت کرده است که آداب معاشرت، مهارتِ برقراری ارتباط چشمی و احوالپرسی، دقیقاً مانند مسواک زدن یا بند کفش بستن، یک «مهارتِ آموختنی» است. کودکان با قوانینِ دنیایِ بزرگسالان ناآشنا هستند و قرار گرفتن در برابرِ غریبه‌ها برای مغزِ کوچکِ آن‌ها یک تهدید محسوب می‌شود. در این مقاله بسیار جامع و کاربردی، یاد می‌گیرید که چگونه به دور از فشار و نصیحت، با استفاده از بازی‌های شاد و تکنیک‌های علمیِ فن بیان، مهارت‌های ارتباطی و آدابِ معاشرت را در وجودِ فرزندتان نهادینه کنید تا او در هر جمعی مانند یک ستاره‌ی کوچک بدرخشد.
چرا اجبار به سلام کردن، کودک را لجبازتر و خجالتی‌تر می‌کند؟
آیا می‌دانید وقتی به کودک فشار می‌آورید که در حضور دیگران سلام کند، چه اتفاقی در ذهنِ او می‌افتد؟ وقتی شما در جمع به او می‌گویید: «چرا سلام نکردی؟ زود باش سلام کن»، کودک احساس می‌کند موردِ حمله و قضاوت قرار گرفته است.
در این حالت، سیستمِ دفاعیِ مغزِ کودک فعال می‌شود و او برای محافظت از خود، به لاکِ دفاعیِ عمیق‌تری فرو می‌رود. اجبار به احوالپرسی، نه تنها به او آداب معاشرت یاد نمی‌دهد، بلکه «حرف زدن در جمع» را به یک تجربه‌ی پراسترس و ترسناک تبدیل می‌کند. کودک باید یاد بگیرد که احوالپرسی یک راهِ لذت‌بخش برای ارتباط برقرار کردن است، نه یک وظیفه‌ی اجباری برای راضی نگه داشتنِ پدر و مادر. برای اینکه متوجه شوید چگونه پایه‌های ارتباطیِ فرزندتان را بدونِ ایجادِ استرس بسازید، مطالعه مقاله آموزش فن بیان کودکان: چگونه با بازی و تمرین، آینده فرزندمان را تضمین کنیم؟ بهترین نقطه‌ی شروع برای شما خواهد بود.
۳ روش طلایی و بازی‌محور برای آموزش آداب معاشرت در خانه
کودکان مفاهیم را از طریقِ «بازی» می‌آموزند، نه از طریقِ سخنرانی‌های طولانی. بهترین زمان برای آموزشِ احوالپرسی، زمانی نیست که در مهمانی هستید؛ بلکه زمانی است که در آرامشِ خانه و در حالِ بازی با فرزندتان به سر می‌برید.
تکنیک بازی نقش (Role-Play) با عروسک‌ها
کودکان در دنیای تخیلیِ خود، بسیار راحت‌تر ارتباط برقرار می‌کنند. **نحوه انجام:** چند عروسک یا ماشین اسباب‌بازی بیاورید. یک عروسک را شما بردارید و یکی را به کودک بدهید. با صدایِ عروسک خودتان به عروسکِ کودک نزدیک شوید و با هیجان بگویید: «سلام آقا خرسه! من تازه اومدم به این جنگل، حالت چطوره؟» حالا از کودک بخواهید با صدایِ خرس جواب شما را بدهد. این تمرینِ ساده، بدونِ اینکه کودک را در معرضِ قضاوتِ واقعی قرار دهد، به او یاد می‌دهد که چگونه یک مکالمه را شروع کند و به آن پاسخ دهد.
آموزش تماس چشمی با بازی «نگاه تو چشمام»
یکی از مهم‌ترین اصولِ آداب معاشرت، نگاه کردن به چشمِ طرفِ مقابل در هنگامِ احوالپرسی است. کودکانی که خجالتی هستند، معمولاً به زمین خیره می‌شوند. **نحوه انجام:** با کودکِ خود مسابقه‌ی «نگاه کردن» بگذارید. روبروی هم بنشینید و بگویید: «هر کس زودتر پلک بزنه یا بخنده بازنده‌ست!» در حینِ این بازی، با او دست بدهید و بگویید: «سلام عزیزم». این کار باعث می‌شود کودک برقراریِ ارتباط چشمی را با یک بازیِ شاد و خنده‌دار مرتبط بداند و در دنیای واقعی نیز راحت‌تر به چشمانِ دیگران نگاه کند.
قانون «سلامِ جایگزین» برای کودکان بسیار خجالتی
اگر کودکِ شما در مرحله‌ای است که کلمات در گلویش گیر می‌کنند، او را مجبور به صحبت کردن نکنید. به جای کلمات، از «زبان بدن» استفاده کنید. به او یاد بدهید که اگر خجالت کشید سلام کند، فقط لبخند بزند و برای طرف مقابل دست تکان دهد (بای‌بای کند)، یا با او بزن قدش (High-five) انجام دهد. این کار به کودک نشان می‌دهد که راه‌های دیگری هم برای برقراریِ ارتباطِ محترمانه وجود دارد و استرسِ کلامیِ او را به شدت کاهش می‌دهد.
رفتار درست والدین در مهمانی‌ها: وقتی کودک سکوت می‌کند چه کنیم؟
آیا در مهمانی‌ها وقتی فرزندتان سلام نمی‌کند، بلافاصله جایِ او جواب می‌دهید یا از او عذرخواهی می‌کنید؟ رفتارهایِ اشتباهِ والدین در جمع، اصلی‌ترین دلیلِ تثبیتِ خجالت در کودکان است. اگر کودک در جمع سکوت کرد، این قوانین را رعایت کنید:
۱. برچسب نزنید: هرگز در حضور دیگران نگویید: «ببخشید، بچه‌ی من یه کم خجالتیه!» این برچسب باعث می‌شود کودک باور کند که خجالتی بودن هویتِ اوست و دیگر تلاشی برای تغییر نکند. ۲. به جای او جواب ندهید: اگر کسی از کودک پرسید: «سلام عزیزم، اسمِ قشنگت چیه؟»، سریع نگویید: «اسمش علیه». چند ثانیه سکوت کنید، با مهربانی به کودک نگاه کنید تا خودش جواب دهد. اگر جواب نداد، بحث را با یک لبخند عوض کنید، اما هرگز به جایِ او صحبت نکنید. ۳. الگوی عملی باشید: کودکان بیشتر از آنکه به حرف‌های شما گوش دهند، به رفتارهای شما نگاه می‌کنند. وقتی واردِ یک جمع می‌شوید، خودتان با صدایِ رسا، لبخند و ارتباطِ چشمیِ قوی با دیگران احوالپرسی کنید. کودک با کپی‌برداری از شما، یاد می‌گیرد که ارتباطاتِ اجتماعی ترسناک نیستند. برای اینکه خودتان نیز به عنوانِ یک الگو، بهترین و باکلاس‌ترین کلمات را در احوالپرسی استفاده کنید، حتماً نگاهی به مقاله آداب و فن بیان در احوالپرسی: چگونه تاثیر اولیه (First Impression) عالی بگذاریم؟ بیندازید.
چگونه کلمات جادویی (لطفاً، ممنونم، ببخشید) را در ذهن کودک نهادینه کنیم؟
آداب معاشرت فقط به سلام کردن ختم نمی‌شود. استفاده از کلماتِ محترمانه در درخواست‌ها، نشان‌دهنده‌ی هوشِ اجتماعیِ بالای کودک است. آیا فرزندِ شما برای خواسته‌هایش فقط از افعالِ امری (آب بده، اینو بخر) استفاده می‌کند؟
برای آموزشِ کلماتِ جادویی، قانونِ «کلید و قفل» را در خانه اجرا کنید. به کودک بگویید: «هر درخواستی مثل یک قفلِ بسته است که فقط با کلیدِ "لطفاً" باز می‌شه.» اگر کودک گفت: «آب بده!»، شما به آرامی بگویید: «کلیدش یادت رفت عزیزم!» تا زمانی که کودک نگفته است «لطفاً آب بده»، خواسته او را برآورده نکنید. همچنین، وقتی خودتان از کودک چیزی می‌خواهید، حتماً از کلمه‌ی «لطفاً» و پس از انجامِ کار از کلمه‌ی «ممنونم» استفاده کنید. کودکان آینه‌ی تمام‌نمایِ رفتارِ ما هستند.
نقش آموزش‌های تخصصی در ساختن یک کودک اجتماعی و بااعتمادبه‌نفس
انجام دادنِ این بازی‌ها و تمرینات در محیطِ امنِ خانه، فونداسیونِ روانیِ کودک را برای ارتباط با دنیای بیرون می‌سازد. وقتی شما با حوصله و آگاهی، مهارت‌های ارتباطی را با او تمرین می‌کنید، او متوجه می‌شود که پشتوانه‌ای امن دارد.
اما آیا می‌خواهید فرزندتان در محیطِ مدرسه و در میانِ هم‌سن‌وسال‌هایش نیز بتواند حقِ خود را بگیرد، دوستانِ خوبی پیدا کند و با اعتماد به نفسِ بالا در جمع صحبت کند؟ آموزشِ ساختاریافته و تخصصی، سرعتِ رشدِ هوشِ کلامیِ کودک را چندین برابر می‌کند. با ثبت‌نام و همراهی فرزندتان در دوره فن بیان کودک و نوجوان، می‌توانید ترس‌های درونیِ او را به طور کامل از بین ببرید و اندام‌های گفتاری و مهارت‌های ذهنیِ او را برای تبدیل شدن به فردی اجتماعی، شیرین‌زبان و کاریزماتیک پرورش دهید.
نتیجه‌گیری: آداب معاشرت، بذرِ محبوبیتِ آینده‌ی فرزندِ شماست
کودکی که امروز از پشتِ پاهایِ شما به غریبه‌ها نگاه می‌کند، فردا قرار است در جلساتِ مهمِ کاری، در دانشگاه و در زندگیِ مشترکِ خود از حقِ خودش دفاع کند و با دیگران ارتباطِ موثر بسازد.
آموزش آداب معاشرت و احوالپرسی به کودکان، نیازمندِ صبر، بازی و پرهیز از هرگونه اجبار و سرزنش است. اجازه دهید کودک با سرعتِ طبیعیِ خودش با محیط سازگار شود. به جای کلماتِ تند، از عروسک‌ها کمک بگیرید؛ به جای فشار آوردن در مهمانی‌ها، خودتان الگویِ یک احوالپرسیِ گرم باشید و به یاد داشته باشید که هر لبخندِ کوچکی که کودک امروز در پاسخ به یک سلام می‌زند، پیروزیِ بزرگی در مسیرِ رشدِ مهارت‌های اجتماعیِ اوست. آیا آماده‌اید تا از همین امروز، کلماتِ جادویی و بازی‌های شادِ ارتباطی را به خانه‌ی خود بیاورید؟
